در باره وزارت

تاریخچۀ وزارت

درعصر سلطنت احمد شاه بابا به امور مالی اهمیت بیشتری قایل شدند. وبرای اولین باردرسال ۱۱۴۰ شمسی درکنار سایر تشکیلات دولت شعبه بنام همایون اعلی ( وزارت مالیه امروزی ) تاسیس شد ومتصدی این امور سردار عبدالله خان پوپلزی که بنام دیوان بیګی یاد میشد مقرر گردیده ولقب دیوان بیگی باګذشت زمان به مستوفی المالک تبدیل شد وصلاحیت وی به اندازه صلاحیت وزیر مالیه امروزی بود .مستوفی المالک باقدرت امریه خودسایر امورمالی حسابی ولایات را وحدت وانسجام داده مراقبت ونظارت عمومی را بدوش داشت.  

مسایل مالی واداری همانند سایر موارد دیگر با وضع سیاسی و اجتماعی بستگی دارد . در سال 1298هـ .ش پس از حصول استقلال افغانستان ، دوران حیات نوین افغانستانن آغاز گشت و در همین زمان تشکیلات سیاسی ، سیستم حکومتی ، نظام اداری وسیاست خارجی اساس گذاشته شد  و اصلاحات در عرصه بهبود وضع مالی و اقتصادی ، عرفانی و مدنی آغاز شد. در این سال ها تشکیلات دفاعی و امنی، تعمیم معارف و امور صحی ، مخابرات و مواصلات، اصلاح  زراعت و آبیاری و تاسیس فابریکات ، استخراج معادن ، توسعه تجارت ،ایجاد بانکها ی مرکزی و سایر بانکها ، تصدی های دولتی و خصوصی آغاز یافت.

قبل از دوران استقلال منابع مالی  دولت را قسما"مالیات مستقیم زمین، آسیاب، پایکوب، جواز اصناف ، مالیه دودی ،سرانه، جزیه مذهبی، مالیه چهل و یک و ذکات اموال، مواشی، صکوک و امثال آن و مالیات غیر مستقیم را مالیات گمرکی به نام وجوهات تشکیل میداد. بر علاوه اشکال دیگر آن عبارت از بیگار، خدمات جسمی، غنیمت، خراج و مصادره و امثال آن بود .

در مالیات غیر مستقیم علاوه بر مالیه گمرکی، مالیات حق الانحصار ، مالیه بر فروشات بعضی از مواد استهلاکی، مالیه بر اسعار و امثال آن نیز وضع گردید .

مالیه گمرکی به نام وجوهات تحصیل میشد و گمرک به نام چبوتره یاد میشد . تحصیل این مالیه به صورت نقد و جنس صورت میگرفت .

قبل از 1289 حسابات دولت شکل بسیط داشت و عبارت از دفاتر روزنامچه و اوارچه بود که به رقوم و سیاق ترتیب میشد . نظام بودجه در آن وقت وجود نداشت.  در سال 1299 اصول دفتری ایجاد شد . اصول دفتر صورت مضاعف کامل نداشت و مطابق شرایط و نیاز آن زمان بود .تا سال 1303 بر اساس این اصول حسابات سالتمام با اسناد آن در پایتخت تمرکز مییافت . در سال 1303 اصول شهریه جانشین اصول دفتری شد . بر مبنای آن ترتیب اسناد و حسابات به شکل ماهوار شد.  در سال 1315 به مشوره ژینومانچولی ایتالیوی ، تحولات در سیستم محاسبه دولت وارد آمد .ترتیب اسناد به شعب اجرائیه و کنترول ومحاسبه آن به دوایر محاسبه محول شد .

پس از حصول استقلال تشکیلات اداری کشور تعدیل گردید .در آغاز برای پیشبرد امور نهاد هایی به نام نظارت و وزارت تاسیس گردید. یکی از این نهاد ها وزارت مالیه بود . نمایندگی های آن در مر کز وولایات تشکیل گردید . نمایندگیهای مالی در ولایات ،نایب الحکومه و مستوفیت ها بود . در محلات ماموریت مالیه تعیین گردید.

از سال 1298 شمسی بدین سوی درتشکیلات  اداری دولت های افغانستان یعنی یکصد سال قبل ازامروز جایگاه خودرا تحت عنوان وزارت مالیه داشته وذوات محترم ذیل در ادوار مختلف به حیث وزیر مالیه ، پالیسی ساز ، مراقبت ، نظارت واستقامت دهی  کلیه مسایل مربوط به امورمالی دولت را به عهده گرفته اند.

 در بارۀ وزارت مالیه

وزارت ماليه وظیفۀ ترتیب و تطبيق بودجه، جمع آوری ماليه، تنظيم و کنترول مصارف و تاديات دولت و تنظيم امور گمرکی را به عهده دارد .ضرور است تا هر دولت از دخل و خرج خود با خبر باشد تا با معلومات دقيق امکانات مالی دست داشته خود را تنظيم و آنرا بطور مؤثر تخصيص دهد. مهمترين شرط موفقيت يک دولت، جلوگيری از کسر بودجه است. برای جلوگيری از کسر بودجه بايد تناسب عوايد و مصارف در نظر گرفته شود و در تنظيم امور انها تدابير جدی اتخاذ و اقدامات لازم صورت گيرد تا از يکسو جمع آوری عوايد افزايش يابد و از سوی ديگر از مصارف بيجا جلوگيری گردد. چنانچه ميدانيد بخش زياد بودجه ما از طريق کمک های بين المللی تمويل ميشود، وزارت ماليه توانسته است روز تا روز نفوذ خود را بر انسجام وتنظيم کمک های بين المللی برای افغانستان افزايش دهد و حد اکثر تلاش گردد تا جذب کمک های بين المللی از مجاری دولتی انجام گردد.

وزارت ماليه طی سالهاى گذشته تلاش نموده تا فعاليت ها واجراات امور مالی خود را طبق اصول و موازين بين المللی عيار سازد که برای تحقق اين هدف، ايجاد نيروی بشری، طرح و تطبيق پاليسی ها و اصلاحات لازم را عملی کرده است. برای ارتقای ظرفيت کارمندان وزارت و رفع مشکلات آنها تدابير لازم را اتخاذ واجرا نمود. هدف وزارت ماليه اينست تا امور مالی کشور مبتنی بر اصول و موازين علمی اقتصادی تنظيم شود، افغانستان از ثبات، مصؤنيت و خود کفائی مالی برخوردار گردد و به اين ترتيب از بيت المال باحساب دهی و شفافيت کامل جهت رفع نيازمندی های مردم استفاده صورت گيرد.

در نهايت، وزارت ماليه قادر به اين خواهد بود تا حضور قوی خود را در تمام ساحات مالی داخلی اعمال نموده و اعتبار خود را طوری ازدياد بخشد که در داخل کشور اقتصاد متکی بر بازار آزاد و فعاليت های تشبثاتی را مورد حمايت قرار داده و در عرصه بين المللی، تمويل کنندگان و سرمايه گذاران خارجی را به اين مسئله مطمئن خواهد ساخت که افغانستان دارای اداره سالم اقتصادی بوده که  در همه موارد فعاليت های وزارت ماليه ممد واقع میشود.

دیدگاه:

ایجاد افغانستان با ثبات با اقتصاد مطمئن و خود کفاء، داراي حکومتي که قوانین مالي در آن حاکم و یک وزارت حسابده که پاسخگوي نیازمندی های مردم باشد.

ماموریت :

اجراي اصلاحات مالي بر مبناي موازین علمي، در مطابقت با معیار ھاي بین المللي بھ منظور ایجاد اداره سالم امور مالي در کشور

اھداف :

اھداف وزارت مالیه عبارتند از :

بسیج سازي عواید و ادارۀ امور مالي دولت
تقویت مدیریت اقتصادی و توسعھ رشد اقتصادي
ادارۀ ثروت ملي
تقویت اداره سالم
پیشگام بھترین اجراآت در بین سکتور عامه افغانستان

وزارت مالیه خدمات ذیل به هموطنان تقدیم میکند:
جمع آوری عواید، مالیاتی و غیر مالیاتی
وزارت مالیه خدمات ذیل را به ادارات دولتی عرضه میدارد:
ساختن بودجه ( به همه ادارات دولت)
جریان تخصیصات( به همه ادارات دولت)
جریان تادیات( به همه ادارات دولت)
گزارشهای بودجه سالانه( به همه ادارات دولت)
اوراق ارزش( به همه ادارات دولت)
سپردن شاخصهای تفتیش شده مالی سالانه به ولسی جرگه
وزارت مالیه مکلفیت اسناد بهادار ذیل را دارد:
پاسپورت
جواز کار
نمبر پلیت موترها
تذکره
خدمات داخلی:
یک عده خدمات داخلی در وزارت مالیه اجرا میشود که یکدیگر را پشتیبانی میکند:
خدمات تهیه و تدارکات
خدمات ترانسپورت
خدمات ترتیب بودجه و تادیات
خدمات استخدام

آموزش انکشافی

خدمات خالص:

سه خدمت خالص توسط وزارت مالیه اجرا میگردد:

جریان تادیات

جریان تخصیصات

ترتیب بودجه/ ترتیب عواید

جریان تادیات:

برای اجرای این خدمت، وزارت مالیه متکی به  به ادارات دولتی دیگر است، طورمثال: خواست  فورم M16 از همه وزارتها.

برای این خدمت فورم M16 داده میشود و در نتیجه فورم چیک گرفته میشود.

مراحل: برای اجرای این خدمت اقدامات ذیل صورت میگیرد:

دفتر پذیرش

دفتر کنترول

سپردن فورم M50

دفتر چاپ کردن چیک

کنترول کردن پس از چیک

 توزیع چیک و ارسال کردن به بانک

سند چیک

اجراات: درین خدمت یک شاخص اجراء میشود که فیصدی ٪ تادیات جریان شده در دو روز کاری میباشد تا مراحل کنترول طی گردد. این خدمت از طرف AFMIS database حمایت میشود.

جریان تخصیصات:

تشریح: جریان تخصیص در سایر وزارت خانها،

برای اجرای این خدمت، وزارت مالیه متکی به ادارات دیگر است که از طرف ادارات دولتی دیگر فراهم میگردد، طور مثال: آماده ساختن تخصیص بودجه برای سایر وزارت خانها.

برای این خدمت فورم B27 توزیع میشود و برای جریان تخصیص فورم B27 بدست میاید.

مراحل: برای اجرای این جریان مراحل ذیل در نظر گرفته خواهد شد:

توزیع فورم B4

درخواست برای بودجه